فردوسی › بخش ۱۰| ” میراث‌دار ادب پارسی “

وزان جایگه شد به پیش پدر / دودیده پراز آب و پر خون جگر

چو روی پدر دید بردش نماز / همی‌بود پیشش زمانی دراز

بدو گفت کاین پهلوان سوار / که او را گزین کردی ای شهریار

بیامد چوشاهان که دارند فر / سپاهی بیاورد بسیارمر

بگفتم سخن هرچ آمد ز پند / برو پند من بر نبد سودمند

همه جنگ و پرخاش بدکام اوی / که هرگز مبادا روان نام اوی

بناکام رزمی گران کرده شد / فراوان کس از اختر آزرده شد

زمن بازگشتند یکسر سپاه / ندیدند گفتی مرا جزبه راه

همی شاه خوانند بهرام را / ندیدند آغاز فرجام را

پس من کنون تا پل نهروان / بیاورد لشکر چو کوهی گران

چوشد کاربی برگ بگریختم / بدام بلا در نیاویختم

نگه کردم اکنون به سود و زیان / نباشند یاور مگر تازیان

گر ای دون که فرمان دهد شهریار / سواران تازی برم بی‌شمار

بدو گفت هرمز که این رای نیست / که اکنون تو را پای برجای نیست

نباشند یاور تو را تازیان / چوجایی نبینند سود و زیان

بدرد دل اندر تو را زار نیز / بدشمن سپارند از بهر چیز

بدین کار پشت تو یزدان بود / هما و از توبخت خندان بود

چو بگذاشت خواهی همی مرز وبوم / از ایدر برو تازیان تا بروم

سخنهای این بندهٔ چاره جوی / چو رفتی یکایک بقیصر بگوی

بجایی که دین است و هم وخواستست / سلیح و سپاه وی آراستست

فریدونیان نیز خویش تواند / چوکارت شود سخت پیش تواند

چو بشنید خسرو زمین بوس داد / بسی بر نهان آفرین کرد یاد

ببندوی و گردوی و گستهم گفت / که ما با غم و رنج گشتیم جفت

بسازید و یکسر بنه برنهید / برو بوم ایران بدشمن دهید

بگفت این و از دیده آواز خاست / که‌ای شاه نیک اختر و داد وراست

یکی گرد تیره برآمد ز راه / درفشی درفشان میان سپاه

درفشی کجا پیکرش اژدهاست / که چوبینه بر نهروان کرد راست

چوبشنید خسرو بیامد بدر / گریزان برفت او ز پیش پدر

همی‌شد سوی روم برسان گرد / درفشی پس پشت او لاژورد

بپیچید یال و بر و روی را / نگه کرد گستهم و بند وی را

همی‌راندند آن دو تن نرم نرم / خروشید خسرو به آوای گرم

همانا سران تان ز پیش آمدست / که بدخواه تان همچو خویش آمدست

اگر نه چنین نرم راندن چراست / که بهرام نزدیک پشت شماست

بدو گفت بندوی کای شهریار / دلت را ببهرام رنجه مدار

کجا گرد ما را نبیند ز راه / که دورست ز ایدر درفش سیاه

چنین است یارانت را گفت و گوی / که ما را بدین تاختن نیست روی

چو چوبینه آید بایوان شاه / هم آنگه به هرمز دهد تاج وگاه

نشیند چو دستور بردست اوی / بدریا رسد کارگر شست اوی

بقیصر یکی نامه از شهریار / نویسد که این بندهٔ نابکار

گریزان برفتست زین مرز وبوم / نباید که آرام گیرد بروم

هم آنگه که او خویشتن کرد راست / نژندی وکژی ازین بهر ماست

چو آید بران مرز بندش کنید / دل شادمان را گزندش کنید

بدین بارگاهش فرستید باز / ممانید تا گردد او سرفراز

ببندید هم در زمان با سپاه / فرستید گریان بدین جایگاه

چنین داد پاسخ که از بخت بد / سزد زین نشان هرچ بر ما رسد

سخنها درازست و کاری درشت / به یزدان کنون باز هشتیم پشت

براند اسپ وگفت آنچ از خوب و زشت / جهاندار برتارک ما نبشت

بباشد نگردد باندیشه باز / مبادا که آید بدشمن نیاز

چو او برگذشت این دو بیدادگر / ازو بازگشتند پر کینه سر

زراه اندر ایوان شاه آمدند / پراز رنج و دل پرگناه آمدند

ز در چون رسیدند نزدیک تخت / زهی از کمان باز کردند سخت

فگندند ناگاه در گردنش / بیاویختند آن گرامی تنش

شد آن تاج و آن تخت شاهنشهان / توگفتی که هرمز نبد درجهان

چنین است آیین گردنده دهر / گهی نوش بار آورد گاه زهر

اگر مایه اینست سودش مجوی / که درجستنش رنجت آید بروی

چوشد گردش روز هرمز بپای / تهی ماند زان تخت فرخنده جای

هم آنگاه برخاست آواز کوس / رخ خونیان گشت چون سندروس

درفش سپهبد هم آنگه ز راه / پدید آمد اندر میان سپاه

جفا پیشه گستهم و بند وی تیز / گرفتند زان کاخ راه گریز

چنین تا بخسرو رسید این دومرد / جهانجوی چون دیدشان روی زرد

بدانست کایشان دو دل پر ز راز / چرا از جهاندار گشتند باز

برخساره شد چون گل شنبلید / نکرد آن سخن بر دلیران پدید

بدیشان چنین گفت کزشاه راه / بگردید کامد بتنگی سپاه

بیابان گزینید وراه دراز / مدارید یکسر تن از رنج باز