مولوی › باقی قصهٔ موسی علیه‌السلام| ” میراث‌دار ادب پارسی “

که آمدش پیغام از وحی مهم / که کژی بگذار اکنون فاستقم

این درخت تن عصای موسیست / که امرش آمد که بیندازش ز دست

تا ببینی خیر او و شر او / بعد از آن بر گیر او را ز امر هو

پیش از افکندن نبود او غیر چوب / چون به امرش بر گرفتی گشت خوب

اول او بد برگ‌افشان بره را / گشت معجز آن گروه غره را

گشت حاکم بر سر فرعونیان / آبشان خون کرد و کف بر سر زنان

از مزارعشان برآمد قحط و مرگ / از ملخهایی که می‌خوردند برگ

تا بر آمد بی‌خود از موسی دعا / چون نظر افتادش اندر منتها

کین همه اعجاز و کوشیدن چراست / چون نخواهند این جماعت گشت راست

امر آمد که اتباع نوح کن / ترک پایان‌بینی مشروح کن

زان تغافل کن چو داعی رهی / امر بلغ هست نبود آن تهی

کمترین حکمت کزین الحاح تو / جلوه گردد آن لجاج و آن عتو

تا که ره بنمودن و اضلال حق / فاش گردد بر همه اهل و فرق

چونک مقصود از وجود اظهار بود / بایدش از پند و اغوا آزمود

دیو الحاح غوایت می‌کند / شیخ‌الحاح هدایت می‌کند

چون پیاپی گشت آن امر شجون / نیل می‌آمد سراسر جمله خون

تا بنفس خویش فرعون آمدش / لابه می‌کردش دو تا گشته قدش

کانچ ما کردیم ای سلطان مکن / نیست ما را روی ایراد سخن

پاره پاره گردمت فرمان‌پذیر / من بعزت خوگرم سختم مگیر

هین بجنبان لب به رحمت ای امین / تا ببندد این دهانهٔ آتشین

گفت یا رب می‌فریبد او مرا / می‌فریبد او فریبندهٔ ترا

بشنوم یا من دهم هم خدعه‌اش / تا بداند اصل را آن فرع‌کش

که اصل هر مکری و حیلت پیش ماست / هر چه بر خاکست اصلش از سماست

گفت حق آن سگ نیرزد هم به آن / پیش سگ انداز از دور استخوان

هین بجنبان آن عصا تا خاکها / وا دهد هرچه ملخ کردش فنا

وان ملخها در زمان گردد سیاه / تا ببیند خلق تبدیل اله

که سببها نیست حاجت مر مرا / آن سبب بهر حجابست و غطا

تا طبیعی خویش بر دارو زند / تا منجم رو با ستاره کند

تا منافق از حریصی بامداد / سوی بازار آید از بیم کساد

بندگی ناکرده و ناشسته روی / لقمهٔ دوزخ بگشته لقمه‌جوی

آکل و ماکول آمد جان عام / هم‌چو آن برهٔ چرنده از حطام

می‌چرد آن بره و قصاب شاد / کو برای ما چرد برگ مراد

کار دوزخ می‌کنی در خوردنی / بهر او خود را تو فربه می‌کنی

کار خود کن روزی حکمت بچر / تا شود فربه دل با کر و فر

خوردن تن مانع این خوردنست / جان چو بازرگان و تن چون ره‌زنست

شمع تاجر آنگهست افروخته / که بود ره‌زن چو هیزم سوخته

که تو آن هوشی و باقی هوش‌پوش / خویشتن را گم مکن یاوه مکوش

دانک هر شهوت چو خمرست و چو بنگ / پردهٔ هوشست وعاقل زوست دنگ

خمر تنها نیست سرمستی هوش / هر چه شهوانیست بندد چشم و گوش

آن بلیس از خمر خوردن دور بود / مست بود او از تکبر وز جحود

مست آن باشد که آن بیند که نیست / زر نماید آنچ مس و آهنیست

این سخن پایان ندارد موسیا / لب بجنبان تا برون روژد گیا

هم‌چنان کرد و هم اندر دم زمین / سبز گشت از سنبل و حب ثمین

اندر افتادند در لوت آن نفر / قحط دیده مرده از جوع البقر

چند روزی سیر خوردند از عطا / آن دمی و آدمی و چارپا

چون شکم پر گشت و بر نعمت زدند / وآن ضرورت رفت پس طاغی شدند

نفس فرعونیست هان سیرش مکن / تا نیارد یاد از آن کفر کهن

بی تف آتش نگردد نفس خوب / تا نشد آهن چو اخگر هین مکوب

بی‌مجاعت نیست تن جنبش‌کنان / آهن سردیست می‌کوبی بدان

گر بگرید ور بنالد زار زار / او نخواهد شد مسلمان هوش دار

او چو فرعونست در قحط آنچنان / پیش موسی سر نهد لابه‌کنان

چونک مستغنی شد او طاغی شود / خر چو بار انداخت اسکیزه زند

پس فراموشش شود چون رفت پیش / کار او زان آه و زاریهای خویش

سالها مردی که در شهری بود / یک زمان که چشم در خوابی رود

شهر دیگر بیند او پر نیک و بد / هیچ در یادش نیاید شهر خود

که من آنجا بوده‌ام این شهر نو / نیست آن من درینجاام گرو

بل چنان داند که خود پیوسته او / هم درین شهرش به دست ابداع و خو

چه عجب گر روح موطنهای خویش / که بدستش مسکن و میلاد پیش

می‌نیارد یاد کین دنیا چو خواب / می‌فرو پوشد چو اختر را سحاب

خاصه چندین شهرها را کوفته / گردها از درک او ناروفته

اجتهاد گرم ناکرده که تا / دل شود صاف و ببیند ماجرا

سر برون آرد دلش از بخش راز / اول و آخر ببیند چشم باز