سنایی - حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه - الباب الثانی: فی الکلام ذکر کلام الملک العلّام یسهل المرام
در اعجاز قرآن
ای ز دریا به کف کف آورده / وز مَلک صورت صف آورده
مغز و در زان به دست ناوردی / که به گردِ صدف همی گردی
زین صدفهای تیره دست بدار / دُرِّ صافی ز قعر بحر در آر
گوهر بی‌صدف درون دلست / صدف بی‌گهر درون گِلست
قیمت دُرّ نه از صدف باشد / تیر را قیمت از هدف باشد
آنکه داند به دیده فهر از قعر / بشناسد ز درِّ دریا بعر
وآنکه بر شط و شطر این دریاست / نه سزاوار لؤلؤ لالاست
سطر قرآن چو شطر ایمانست / که ازو راحت دل و جانست
صفت لطف و عزّت قرآن / هست بحر محیط عالم جان
قعر او پر ز درّ و پُر گوهر / ساحلش پُر ز عود و پُر عنبر
زوست از بهرِ باطن و ظاهر / منشعب علم اوّل و آخر
پاک شو تا معانی مکنون / آید از پنجرهٔ حروف برون
تا برون ناید از حدث انسان / کی برون آید از حروف قرآن
تا تو باشی ز نفس خود محجوب / با تو وعقل تو چه زشت و چه خوب
نکند خیره دوری و دیری / آب در خواب تشنه را سیری
نشود دل ز حرف قرآن به / نشود بز به پچپچی فربه
تو که در بند کلک و اَنقاسی / چهره را از نقاب چه شناسی
نبود خاصه در جهان سخن / رنگ و بوی سخن چو جان سخن
گر همی گنج دلت باید و جان / شو به دریای فسّروا القرآن
تا دُر و گوهرِ یقین یابی / تا درو کیمیای دین یابی
چون قدم در نهی در آن اقلیم / کندت ابجدِ وفا تعلیم
چون بخوانی او ابجدِ دین را / اب و جد دان تو شمس و پروین را
سیرتِ صادقان چنین باشد / ابجدِ عاشقان همین باشد
پردهٔ روی روز تاریک است / نظم این نکته سخت باریک است
تا بیابی تو دُرج دُرّ یتیم / تا بدانی تو زرِّ ناب ز سیم
در جهان چیست سرِّ ربّانی / در میان چیست رمز روحانی
تا نماید به تو چو مهر و چو ماه / روی خوب خود از نقاب سیاه
چون عروسی که از نقاب تُنُک / به در آید لطیف روح و سبک