وحشی › یاد نمودن ناظر از بزم آشنایی و ناله کردن از اندوه جدایی و شکایت بخت نامساعد بر زبا| ” میراث‌دار ادب پارسی “

یاد نمودن ناظر از بزم آشنایی و ناله کردن از اندوه جدایی و شکایت بخت نامساعد بر زبان آوردن و حکایت طالع نامناسب بیان کردن

حدا گویندهٔ این طرفه محمل / چنین محمل کشد منزل به منزل

که ناظر بر سواد شهر می‌دید / ز درد ناامیدی می‌خروشید

به خود می‌گفت هر دم از سر درد / که آخر دور کار خویشتن کرد

به گورم کی توانست این سخن گفت / که در صحرا به گوران بایدم خفت

که پیشم می‌توانست این ادا کرد / کزو نتوان به شمشیرم جدا کرد

کسی را کی رسیدی این به خاطر / که گردد دور از منظور ناظر

ولی آنجا که باشد دور گردون / که می‌داند که آخر چون شود چون

بسا کس را که یاری همنشین بود / همیشه در گمانش اینچنین بود

که بی‌هم یک نفس دم بر نیارند / دمی بی‌دیدن هم بر نیارند

به رنگی چرخ دور از وی نمودش / که انگشت تعجب شد کبودش

بود این رنگ چرخ حیله پرداز / کند هر دم به رنگی حیله‌ای ساز

گهی با بخت ساز جنگ می‌کرد / سرود بیخودی آهنگ می‌کرد

نبودی چون جرس بی‌نالهٔ دل / شدی افغان کنان منزل به منزل

جرس را هر زمان گفتی به زاری / بگو دلبستگی پیش که داری

که هستت چون دل من اضطرابی / به خود داری در افغان پیچ وتابی

ز آهن در دهان داری زبانی / لب از افغان نمی‌بندی زمانی

نباشد یک زمان بی‌ناله‌ات زیست / زبان داری بگو کاین ناله از چیست

مرا گر ناله‌ای باشد عجب نیست / چرا کاین نالهٔ من بی‌سبب نیست

به دل دردیست از اندوه دوری / که با آن درد نتوانم صبوری

صبوری با غم دوریست مشکل / صبوری چون توان صد درد بر دل

بیا ای سیل اشک ناصبوری / میان ما و او مگذار دوری

به نوعی ساز راه کاروان گل / که نتوان کرد الا شهر منزل

اگر نبود مدد اشک نیازم / به کوی او که خواهد برد بازم

منم چون اشک خود در ره فتاده / به دشت ناامیدی سر نهاده

به نومیدی ز جانان دور گشته / وداعی هم ازو روزی نگشته

ز جانان با وداعی گشته قانع / ز آن هم بخت بد گردیده مانع

ز بخت خود مدام آزرده جانم / چه بخت است اینکه من دارم ندانم

نمی‌دانم چه بخت و طالع است این / چه اوقات و چه عمر ضایع است این

مرا افسوس چون نبود در ایام / که این اوقات را هم عمر شد نام

چنین با خویش بودش گفتگویی / از و در کوه و صحرا های و هویی

سیاه از گرد شد ناگه جهانی / برون از گرد آمد کاروانی

به یک جا بار بگشودند بودند / به حرف آشنایی لب گشودند

ز رنج راه با هم راز گفتند / به هم احوال هر جا باز گفتند

به آنها بود سوداگر جوانی / اسیر داغ سودایش جهانی

متاع عشق را او گرم بازار / به سوز عشق او خلقی گرفتار

به چین هم مکتبی بودی به ناظر / شدی با او به مکتبخانه حاضر

چنان ناظر شد از دیدار او شاد / که گفتی عالمی را کس به او داد

ز هر جا گفتگویی کرد اظهار / سخن کرد آنگه از منظور تکرار

شد از بادام عنابش روانه / بهش نارنج گشت از ناردانه

به روی کهربا گوهر دوانید / به در یاقوت را در خون نشانید

ز نرگسدان دمیدش لاله تر / زرش رنگین شد از گوگرد احمر

پس آنگه گفت کای یار وفا کیش / به راه دوستی از جمله در پیش

چه باشد گر ز من خطی ستانی / رسانی پیش او نوعی که دانی

به جان خدمت کنم گفتا روان باش / جوابت هم رسانم شادمان باش

غلامی را اشارت کرد ناظر / که گرداند دوات و خامه حاضر

که شرح قصهٔ دوری نویسد / حدیث درد مهجوری نویسد

نبود آگه که شرح درد دوری / بلای روزگار ناصبوری

نه آن حرف است کاندر نامه گنجد / بیانش در زبان خامه گنجد

رقم سازندهٔ این طرفه نامه / چنین گفت از زبان تیز خامه

که ناظر آتش دل در قلم زد / حدیث شعلهٔ دوری رقم زد

که ای شمع شبستان نکویی / گل بستان فروز خوبرویی

غم دل شمع سان بگداخت ما را / به صد محنت ز پا انداخت ما را

غم هجر تو ما را سوخت چندان / که با خاک سیه گشتیم یکسان

ز ما خاکستر دور از تو مانده / غمت ما را به خاکستر نشانده

سمند عیش گردد گرد ما کم / بلی توسن ز خاکستر کند رم

شد از نقش سم اسب مصیبت / تن خاکی سراسر داغ محنت

چنان افتاده‌ام زین داغ از پا / که چون فرداست گردم نیست برجا

خوش آن بادی که گرد خاکساری / رساند تا حریم کوی یاری

منم در گرد باد بینوایی / به خاک افتاده در کوی جدایی

تنی پر خار غم، اندوهگینی / بسان خار بن صحرا نشینی

فرورفته به کام محنت خویش / گیاه آسا سری افکنده در پیش

منم چون لاله در هامون نشسته / به خاک افتاده و در خون نشسته

تپیده آنقدر چون سیل بر خاک / که در دل خاک را افکند صد چاک

به بخت خود چو مجنون مانده در جنگ / نشسته تا کمر چون کوه در سنگ

نمی‌بینم در این صحرای اندوه / هم‌آوازی که پا برخاست چون کوه

ولی او هم هم‌آوازی چه داند / جمادی رسم دمسازی چه داند

منم مجنون دشت بینوایی / فتاده در پس کوه جدایی

فکنده سایه کوه غم به کارم / سیه کرده‌ست روز و روزگارم

مرا مگذار با این کوه اندوه / در آ خورشید مانند از پس کوه

بیا ای شمع رویت مایه نور / ببین بی‌مهری این شام دیجور

مرا جز دود دل در بر کسی نیست / چو شمع صبح تا مردن بسی نیست

شبی دارم سیاه از ناامیدی / بده از صبح وصلت رو سفیدی

تو خود می‌دانی ای شمع دل افروز / که از داغ تو بنشستم بدین روز

بیا ای مرهم داغ دل من / ببین داغ دل بیحاصل من

ز غم صد داغ دارم بر دل از تو / جز این چیزی ندارم حاصل از تو

به جز اندوه یار دیگرم نیست / به غیر از دست محنت بر سرم نیست

منم کز غم فراقت کشته زارم / به سر جز دیده خونباری ندارم

بجز مژگان کسی پیش نظر نیست / به گردم غیر خوناب جگر نیست

خیالت در نظر شبها نشانم / ز محرومی سرشک خون فشانم

سر افسانه دوری گشایم / زبان در حرف مهجوری گشایم

که آیا چون ز کویش بار بستم / به محنتخانهٔ دوری نشستم

به فکرم هیچ بار افتاد یا نه / ز حالم هیچش آمد یاد یا نه

چو گفتندش حدیث رفتن من / بیان کردند در خون خفتن من

ازین یا رب چه در دل گشت او را ؟ / چه در خاطر گذشت آن تند خو را ؟

که آیا این زمان با او نشیند ؟ / که با خود یاریش دمساز بیند

چو می نوشد که نقلش آورد پیش ؟ / کرا بخشد ز یاران جرعهٔ خویش ؟

چو بر مردم کشی دارد شرابش / که باشد تشنهٔ تیغ چو آبش

خوش آنروزی که بزمش جای من بود / حریم وصل او مأوای من بود

به غیر از من نبودش همزبانی / نمی‌بودیم دور از هم زمانی

زمانی بی‌سبب در خشم سازی / دمی افکنده طرح دلنوازی

حکایت از میان ما بدر نه / ز خشم و صلح ما کس را خبر نه

در آن ساعت که چشمش کردی انگیز / که تیغ خشم سازد غمزه‌اش تیز

تبسم در میان هر دم فتادی / خبر تا بود ما را صلح دادی

منم ترک زلال عیش جسته / ز آب زندگانی دست شسته

بیا ای با خیالت گفتگویم / که آب رفته باز آید بجویم

در این وادی که بی‌رویت زدم پای / گرم بر سر نیایی وای و صد وای

به مردن شمع عمرم گشته نزدیک / بیا روزم چنین مگذار تاریک

مکن کاری که از جور تو میرم / به روز حشر دامان تو گیرم

بیان کردم غم و درد نهانی / دگر چیزی نمی‌گویم تو دانی

به دستش نامهٔ جانان خود داد / نه نامه، پاره‌ای از جان خود داد

خروشان دست هم را بوسه دادند / دل پر درد رو بر ره نهادند

چه خوش باشد که دمسازی کند بخت / سوی ما نیز دمسازی کشد رخت

بیار آنی که عمری بوده باشیم / دمی دوری ز هم ننموده باشیم

بیان سازد غم هجران مارا / رساند نامهٔ حرمان ما را