نام کامل: میرزا عباس بن آقا موسی بسطامی
تخلص و القاب: فروغی، فروغی بسطامی
زادروز: ۱۲۱۳ هجری قمری
زادگاه: کربلا (عتبات عالیات)
آرامگاه: تهران
قرن و دوره تاریخی: نیمه اول قرن سیزدهم هجری (دوران قاجار، هم‌زمان با فتحعلی‌شاه، محمدشاه و ناصرالدین‌شاه)
ویژگی بارز: احیای سبک غزل‌سرایی کلاسیک (به‌ویژه سبک سعدی و حافظ)، زبان ساده و روان در عین ظرافت
فرزندان: محمدعلی فروغی (ذکاءالملک)، سیاستمدار، نویسنده و نخست‌وزیر بزرگ ایران
میرزا عباس فروغی در سال ۱۲۱۳ هجری قمری در شهر کربلا دیده به جهان گشود. پدرش آقا موسی بسطامی از اهالی بسطام (از توابع سمنان) بود که در عتبات عالیات اقامت گزیده بود. فروغی تنها شانزده سال داشت که پدرش را از دست داد و یتیم شد. به دلیل بی‌سرپرستی و تهیدستی، همراه با مادرش راهی ایران شد و تحت سرپرستی عموی خود «دوستعلی‌خان» در مازندران قرار گرفت.
دوران جوانی و ورود به عرصه ادب
فروغی در مازندران دوران جوانی خود را سپری کرد و به فراگیری ادبیات فارسی، علوم دینی و هنرهای ادبی پرداخت. او استعداد شگرفی در غزل‌سرایی از خود نشان داد و خیلی زود در محافل ادبی مازندران و سپس تهران شناخته شد. فروغی با مطالعه عمیق آثار شاعران بزرگ گذشته، به‌ویژه سعدی و حافظ، سبک غزل‌سرایی کلاسیک را به خوبی فرا گرفت و به تقلید از آن‌ها اشعاری ظریف و دلنشین سرود.
دربار قاجار و شهرت
شهرت فروغی به سرعت از مازندران فراتر رفت و به دربار قاجار رسید. او شاعر معاصر سه تن از پادشاهان قاجار بود: از زمان فتحعلی‌شاه نامور گشت، در دوره محمدشاه به کارهای اداری مشغول شد و در زمان ناصرالدین‌شاه به مقامات بالاتری نائل آمد. فروغی ابتدا به مدح شاهزادگان قاجاری پرداخت و سپس به عنوان شاعر رسمی دربار ناصرالدین‌شاه شناخته شد.
جنبش بازگشت ادبی و احیای غزل کلاسیک
فروغی بسطامی یکی از ستون‌های اصلی «جنبش بازگشت ادبی» در دوران قاجار بود. در دورانی که زبان و ادبیات فارسی دچار انحطاط و تکلف شده بود، فروغی همراه با شاعران بزرگی مانند «قاآنی» و «یغمای جندقی»، به احیای سبک ساده، روان و ظریف غزل‌سرایی کلاسیک همت گماشت.
غزلیات فروغی با الهام از سبک سعدی و حافظ سروده شده‌اند. زبان او ساده، روان و در عین حال بسیار ظریف و دلنشین است. او در اشعارش از مضامین عاشقانه، عرفانی و مدح استفاده می‌کرد و با زبانی شیرین و موسیقایی، احساسات عمیق انسانی را بیان می‌کرد.
هم‌دوره با بزرگان
فروغی بسطامی هم‌دوره شاعران بزرگی مانند «وصلال شیرازی»، «یغمای جندقی» و «قاآنی» بود. این دوران، یکی از درخشان‌ترین دوره‌های احیای ادبیات فارسی در قرن سیزدهم هجری به شمار می‌رود و فروغی در این نهضت ادبی، نقش بی‌بدیلی ایفا کرد.
پدر محمدعلی فروغی
یکی از افتخارات بزرگ فروغی بسطامی، فرزندش «محمدعلی فروغی» (ذکاءالملک) است که از بزرگ‌ترین سیاستمداران، نویسندگان و روشنفکران دوران مشروطه و اوایل پهلوی بود. محمدعلی فروغی چندین بار به مقام نخست‌وزیری رسید و در تأسیس دانشگاه تهران، تدوین قانون اساسی و مدرنیزاسیون ایران نقش کلیدی داشت. این نشان می‌دهد که فروغی بسطامی نه تنها شاعری بزرگ، بلکه پدری فرزانه بود که نسلی از نخبگان را پرورش داد.
فروغی بسطامی سرانجام در ۲۵ محرم ۱۲۷۴ هجری قمری در تهران دیده از جهان فروبست. پیکر او را در تهران به خاک سپردند.
«سخن» آنگاه زاده شد که دلتنگیِ زبانِ مادری، ما را به جستجو وا داشت؛ جستجوی گنجینهای از واژگانی که قرن‌هاست در دیوانها و مثنویها و غزلها، چون مرواریدی در صدفِ دلِ شاعران نشسته است.
این پایگاه، نه صرفاً یک کتابخانهی دیجیتال، بلکه شبستانیست برای آنکه در هیاهوی این روزگار، گوشهای بیابیم و دمی با مولانا همنوا شویم، با حافظ همراز گردیم، و در بزمِ خیام و سعدی و فردوسی، جامِ سخن برکشیم.
باورمان آن است که هر بیت از اشعار پارسی، تکهای از هویت ماست؛ تار و پودی از فرهنگ، تاریخ و روحِ این سرزمین که نباید در غبارِ فراموشی گم شود. از اینرو، با عشقی بیپایان و دستی لرزان از احترام، گرد هم آمدهایم تا این میراثِ گرانبها را، به زیباترین شکلی که در توانمان بود، به دستِ شما برسانیم.
«سخن، شبستانی برای همنشینی با خسروان سخن پارسی»
📜 این پایگاه به همت انتشارات نسیم کوثر و شرکت توسعه فناوری کلمه رایان، با هدف پاسداری از هنرِ ادبیاتِ پارسی راهاندازی گردیده است.
ایمیل: Jafarinia98[at]gmail[dot]com
BarnameNevys.ir
KalamehCo.ir
NasimKowsar.ir