جامی › درآوردن زلیخا یوسف را علیه السلام به خانه هفتم و ب| ” میراث‌دار ادب پارسی “

بخش ۵۲ - درآوردن زلیخا یوسف را علیه السلام به خانه هفتم و بذل کردن مجهود در نیل مقصود و گریختن یوسف و ماندن زلیخا در تحیر و تأسف

سخن پرداز این کاشانه راز / چنین بیرون دهد از پرده آواز

که چون نوبت به هفتم خانه افتاد / زلیخا را ز جان برخاست فریاد

که ای یوسف به چشم من قدم نه / ز رحمت پا درین روشن حرم نه

در آن خرم حرم کردش نشیمن / به زنجیر زرش زد قفل آهن

حریمی یافت از اغیار خالی / ز چشم حاسدان دورش حوالی

درش زآمد شد بیگانه بسته / امید آشنایان زان گسسته

در او جز عاشق و معشوق کس نی / گزند شحنه و آسیب عسس نی

رخ معشوق در پیرایه ناز / دل عاشق سرود شوق پرداز

هوس را عرصه میدان گشاده / طمع را آتش اندر جان فتاده

زلیخا دیده و دل مست جانان / نهاده دست خود در دست جانان

به شیرین نکته های دلپذیرش / خرامان برد تا پای سریرش

به بالای سریر افکند خود را / به آب دیده گفت آن سرو قد را

که ای گلرخ به روی من نظر کن / به چشم لطف سوی من گذر کن

اگر خورشید روی من ببیند / چو ماه از خرمن من خوشه چیند

مرا تا کی درین محنت پسندی / که چشم رحمت از رویم ببندی

بدینسان درد دل بسیار می کرد / به یوسف شوق خویش اظهار می کرد

ولی یوسف نظر با خویش می داشت / ز بیم فتنه سر در پیش می داشت

به فرش خانه سرافکنده در پیش / مصور دید با او صورت خویش

ز دیبا و حریر افکنده بستر / گرفته یکدگر را تنگ در بر

از آن صورت روان صرف نظر کرد / نظرگاه خود از جای دگر کرد

اگر در را اگر دیوار را دید / به هم جفت آن دو گلرخسار را دید

رخ خود در خدای آسمان کرد / به سقف اندر تماشای همان کرد

فزودش میل ازان سوی زلیخا / نظر بگشاد بر روی زلیخا

زلیخا زان نظر شد تازه امید / که تابد بر وی آن تابنده خورشید

به آه و ناله و زاری درآمد / ز چشم و دل به خونباری درآمد

که ای خود کام کام من روا کن / به وصل خویش دردم را دوا کن

منم تشنه تو آب زندگانی / منم کشته تو جان جاودانی

چنانم از تو دور ای گنج نایاب / که باشدکشته بی جان تشنه بی آب

ز داغت سال ها در تاب بودم / ز شوقت بی خور و بی خواب بودم

مرا زین بیشتر در تاب مگذار / چنینم بی خور و بی خواب مگذار

به حق آن خدایی بر تو سوگند / که باشد بر خداوندان خداوند

به این حسن جهانگیری که دادت / به این خوبی که در عارض نهادت

به این نوری که تابد از جبینت / که دارد ماه را رو بر زمینت

به ابروی کمانداری که داری / به سرو خوب رفتاری که داری

به محراب کمان ابروی تو / به قلاب کمند گیسوی تو

به جادو نرگس مردم فریبت / به دیباپوش سرو جامه زیبت

به آن مویی که می گویی میانش / به آن سری که می خوانی دهانش

به مشکین نقطه ات بر روی گلرنگ / به شیرین خنده ات از غنچه تنگ

به آب دیده من ز اشتیاقت / به آه گرمم از سوز فراقت

به حرمانی که زیر کوهم از وی / گرفتار هزار اندوهم از وی

به استیلای عشقت بر وجودم / به استغنایت از بود و نبودم

که بر حال من بیدل ببخشای / ز کار مشکلم این عقده بگشای

به دل عمریست تا داغ تو دارم / هوای بوی از باغ تو دارم

زمانی مرهم داغ دلم شو / به بویی رونق باغ دلم شو

ز قحط هجر تو بس ناتوانم / ببخش از خوان وصلت قوت جانم

ز تو ای نخل تر خرما ز من شیر / مکن در خوان نهادن هیچ تقصیر

مرا زین شیر و خرما قوت جان ده / ز جان دادن درین قحطم امان ده

جوابش داد یوسف کای پریزاد / که ناید با تو کس را از پری یاد

مگیر امروز بر من کار را تنگ / مزن بر شیشه معصومیم سنگ

مکن تر ز آب عصیان دامنم را / مسوز از آتش شهوت تنم را

به آن بیچون که چونها صورت اوست / برونها چون درونها صورت اوست

ز بحر جود او گردون حبابیست / ز برق نور او خورشید تابیست

به پاکانی کز ایشان زاده ام من / بدین پاکیزگی افتاده ام من

ازیشان است روشن گوهر من / وزیشان است رخشان اختر من

که گر امروز دست از من بداری / مرا زین تنگنا بیرون گذاری

به زودی کامگاری بینی از من / هزاران حق گزاری بینی از من

ز لعل جان فزایم کام یابی / به قد دلکشم آرام یابی

مکن تعجیل در تحصیل مقصود / بسا دیرا که خوشتر باشد از زود

گر افتد صید نیکو دیر در دام / به است از زود نانیکو سرانجام

زلیخا گفت کز تشنه مجو تاب / که اندازد به فردا خوردن آب

ز شوقم جان رسیده بر لب امروز / نیارم صبر کردن تا شب امروز

کی آن طاقت مرا آید پدیدار / که با وقت دگر اندازم این کار

ندانم مانعت زین مصلحت چیست / که نتوانی به من یک لحظه خوش زیست

بگفتا مانع من زان دو چیز است / عقاب ایزد و قهر عزیز است

عزیز این کج نهادی گر بداند / به من صد محنت و خواری رساند

برهنه کرده تیغ آنسان که دانی / کشد از من لباس زندگانی

زهی خجلت که چون روز قیامت / که افتد بر زناکاران غرامت

جزای آن جفاکیشان نویسند / مرا سر دفتر ایشان نویسند

زلیخا گفت زان دشمن میندیش / که چون روز طرب بنشیندم پیش

دهم جامی که با جانش ستیزد / ز مستی تا قیامت برنخیزد

تو می گویی خدای من کریم است / همیشه بر گنهکاران رحیم است

مرا از گوهر و زر صد خزینه / درین خلوتسرا باشد دفینه

فدا سازم همه بهر گناهت / که تا باشد ز ایزد عذر خواهت

بگفت آن کس نیم کافتد پسندم / که آید بر کسی دیگر گزندم

خصوصا بر عزیزی کز عزیزی / تو را فرمود بهر من کنیزی

خدای من که نتوان حق گزاریش / به رشوت کی سزد آمرزگاریش

به جان دادن چو مزد از کس نگیرد / در آمرزش کجا رشوت پذیرد

زلیخا گفت کای شاه نکو بخت / که هم تاجت میسر باد و هم تخت

دلم شد تیر محنت را نشانه / ز بس کآری بهانه بر بهانه

بهانه کجروی و حیله سازیست / بهانه نی طریق راست بازیست

معاذالله که راه کج روم من / ز تو این حیله دیگر نشنوم من

عجب بی طاقتم آرام من ده / اگر خواهی واگر نی کام من ده

به گفتن گفتن آمد روز من سر / نگشت از تو مراد من میسر

زبان دربند دیگر زین خرافات / بجنب از جا که فی التأخیر آفات

مرا در خشک نی آتش فتاده ست / تو را با آتش من خوش فتاده ست

مرا این دود و آتش کی کند سود / چو در چشمت نگردد آب ازین دود

ازین آتش چو دودم هست تابی / بیا بر آتشم زن یکدم آبی

زلیخا چون به پایان برد این راز / تعلل کرد دیگر یوسف آغاز

زلیخا گفت کای عبری عبارت / که بردی از سخن وقتم به غارت

مزن بر روی کارم دست رد را / که خواهم کشتن از دست تو خود را

به عشرت دستم اندر گردن آویز / گر نه برمش از خنجر تیز

نیازی دست اگر در گردن من / شود خون منت حالی به گردن

کشم خنجر چو سوسن بر تن خویش / چو گل در خون کشم پیراهن خویش

نهم بر تن ز جان داغ جدایی / ز حجت گفتنت یابم رهایی

عزیزم پیش تو چون کشته یابد / پی کشتن عنان سوی تو تابد

پس از کشتن به زیر پرده خاک / به تو پیوندد این جان هوسناک

بگفت این و کشید از زیر بستر / چو برگ بید سبزارنگ خنجر

ولی از آتش غم پر تف و تاب / به حلق تشنه برد آن قطره آب

چو یوسف آن بدید از جای برجست / چو زرین یاره بگرفتش سر دست

کزین تندی بیارام ای زلیخا / وز این ره بازکش گام ای زلیخا

ز من خواهی رخ مقصود دیدن / ز وصل من به کام دل رسیدن

زلیخا ماه اوج دلستانی / ز یوسف چون بدید آن مهربانی

گمان زد شد که خواهد کام او داد / به وصل خویشتن آرام او داد

ز دست خود روانی خنجر انداخت / به قصد صلح طرح دیگر انداخت

لب از نوشین دهانش پر شکر کرد / ز ساعد طوق وز ساقش کمر کرد

به پیش ناوکش جان را هدف ساخت / ز شوق گوهرش تن را صدف ساخت

ولی نگشاد یوسف بر هدف شست / پی گوهر صدف را مهر نشکست

دلش می خواست در سفتن به الماس / ولی می داشت حکم عصمتش پاس

زلیخا در تقاضا گرم و یوسف / همی انگیخت اسباب توقف

نهادی بر ازار خویش دستی / یکی عقده گشادی و دو بستی

فتادش چشم ناگه در میانه / به زرکش پرده ای در کنج خانه

سؤالش کرد کان پرده پی چیست / در آن پرده نشسته پردگی کیست

بگفت آن کس که تا من بنده هستم / به رسم بندگانش می پرستم

بتی تن از زر و چشمش ز گوهر / درونش طبله ای پر مشک اذفر

به هر ساعت فتاده پیش اویم / سر طاعت نهاده پیش اویم

درون پرده کردم جایگاهش / که تا نبود به سوی من نگاهش

ز من آیین بی دینی نبیند / درین کارم که می بینی نبیند

چو یوسف این سخن بشنید زد بانگ / کزین دینار نقدم نیست یک دانگ

تو را آید به چشم از مردگان شرم / وز این نازندگان در خاطر آزرم

من از دانای بینا می نترسم / ز قیوم توانا می نترسم

بگفت این و ز میان کار برخاست / وز آن خوش خوابگه بیدار برخاست

الف کرد از دو شاخ لام الف دور / رهاند از گاز سیمین شمع کافور

چو گشت اندر دویدن گام تیزش / گشاد از هر دری راه گریزش

به هر در کامدی بی در گشایی / پریدی قفل جایی پره جایی

اشارت کردنش گویی به انگشت / کلیدی بود بهر فتح در مشت

زلیخا چون بدید آن از عقب جست / به وی در آخرین درگاه پیوست

پی باز آمدن دامن کشیدش / ز سوی پشت پیراهن دریدش

برون رفت از کف آن غم رسیده / به سان غنچه پیراهن دریده

زلیخا زان غرامت جامه زد چاک / چو سایه خویش را انداخت بر خاک

خروشی از دل ناشاد برداشت / ز ناشادی خود فریاد برداشت

که واویلا ز بی اقبالی بخت / که برد از خانه ام آن نازنین رخت

دریغ آن صید کز دامم برون رفت / دریغ آن شهد کز کامم برون رفت

عزیمت کرد روزی عنکبوتی / که بهر خود کند تحصیل قوتی

به جایی دید شهبازی نشسته / ز قید دست شاهان باز رسته

به گرد او تنیدن کرد آغاز / که بندد پر و بالش را ز پرواز

زمانی کار در پیکار او کرد / لعاب خود همه در کار او کرد

چو آن شهباز کرد از وی کناره / نماندش غیر تار چند پاره

منم آن عنکبوت زار رنجور / فتاده از مراد خویشتن دور

رگ جانم گسسته همچو تارش / نگشته مرغ امیدی شکارش

گسسته تارم از هر کار و باری / به دستم نیست جز بگسسته تاری