جامی › میهمان شدن مجنون شخصی را و هم آواز شدن با مرغی که ا| ” میراث‌دار ادب پارسی “

بخش ۴۰ - میهمان شدن مجنون شخصی را و هم آواز شدن با مرغی که از جفت خود جدا افتاده بود و ناله و فریاد می کرد

چون زرده بیضه های گردون / آمد سحر از سپیده بیرون

زیر خم طاق لاجوردی / زان زرده زمین گرفت زردی

مجنون پی جست و جوی دلبر / برداشت ز خواب بیخودی سر

لیلی گویان به ره درآمد / تا نوبت چاشتگه سر آمد

می شد چو سموم نیمروزان / افتان خیزان به ریگ سوزان

لب تشنه ز آه دشنه می کرد / بر سینه ز آه دشنه می خورد

می جست چو صید زخم خورده / از صیدگران کناره کرده

ناگه به دهی گذارش افتاد / چون باغ بهشت راحت آباد

در وادی گرم شد پدیدار / از نار خلیل تازه گلزار

گشت از تف خور شده چو زاغی / دیوارنشین طرفه باغی

آمد به نیاز خواجه باغ / کای باز سیاه گشته چون زاغ

منت نه و میهمان من باش / زینت ده آشیان من باش

دیوار نه آشیانه توست / در دیده نشین که خانه توست

غم نیست اگر سیه نهادی / در دیده روشنم سوادی

مجنون ز نیاز آن جوانمرد / جنبید و هوای آشیان کرد

چون ورد عرابیان بیجیف / نحن العرب است و نکرم الضیف

او هم ز کرم کشید خوانی / در پیش گزیده میهمانی

وآماده نهاد بر سر خوان / شهد صافی و مرغ بریان

مجنون نگشاد سوی خوان دست / وز خوردن آن لب و دهان بست

گفتا کاینها طعام من نیست / در خورد گلو و کام من نیست

آیین دد است صید کردن / وز پهلوی کشته لقمه خوردن

بر من همه جانور حرامند / زان رو با من همیشه رامند

دندان کردی به خونشان تیز / ناچار کنند از تو پرهیز

از شیره نحل آیدم قی / قی کرده نحل کی خورم کی

از بیخ نبات های شیرین / شد تلخ به کام ذوق من این

حلوای نبات من همین بس / لیک این نشود خورای هر کس

در چاشتگهان طعامش این بود / شب هم چو رسید شامش این بود

شب رونق روز را چو بشکست / شد خواجه به خانه خواب و دربست

در صحن سراش بود نخلی / آسان خرجی نفیس دخلی

خرجش ز نم سحاب توشه / دخلش سر و شاخ غرق خوشه

هر خوشه رواجبخش خوانها / شیرین کن تلخی دهان ها

خوشه نه که شوشه های زر بود / هر یک سلک عقیق تر بود

رنگش چو عقیق و چاشنی شهد / لب طالب کام او به صد جهد

قدی چو قد شکر دهانان / مرغان ز سرش نشید خوانان

مجنون به خیال قد لیلی / دریافت به وی ز خویش میلی

سر بر قدمش نهاد و بگریست / کز دوست جدا نه خوش توان زیست

خوش آن که ز دوست بهره مند است / وز بوسه به پاش سربلند است

کردم به طلب همه جهان طی / در دستم ازو نه پای نی پی

امروز به درد و سوز من کیست / وز تیره شبی به روز من کیست

او بود درین که مرغی از شاخ / برداشت نوا به ناله گستاخ

می کرد چنان فغانی از درد / کاندر دل سنگ رخنه می کرد

می داد ز پر خراش آواز / چون نوحه گران ترانه ها ساز

از عود شجر که بی وتر بود / هر لحظه به پرده دگر بود

هر دم که ز غم زدی نوایی / از هر پرش آمدی صدایی

گویی که ز ناله های پر حال / موسیقاریش بود هر بال

یا خود چنگی ز ناله زار / رگ های تنش بر آن چو اوتار

در هر نفش استخوان پرهاش / مضراب زننده بر وترهاش

مجنون چو شنید ناله او / شد محنت و غم حواله او

هر چند که ناله زارتر شد / جان و دل او فگارتر شد

آن ناله چو زار شد ز حد بیش / افتاد برون ز طاقت خویش

برجست به فرق خاک ده روفت / تا خواجه و در بر او فرو کوفت

کای خواجه خانه این چه حال است / کز جان خود امشبم ملال است

این مرغ چه درد و سوز دارد / کین ناوک سینه سوز دارد

از ناله او که دردناک است / در سینه من هزار چاک است

زین نغمه غم که می سراید / ترسم جانم ز تن برآید

این نوحه او ز پرده راز / از درد من است قصه پرداز

گفتا دو حمامه مطوق / بودند به صد صفا و رونق

زین نخل گرفته آشیانه / بر طارم شاخ کرده خانه

با هم بودی به خانه دمساز / با هم کردی بر اوج پرواز

با هم رفتی و دانه خوردی / تا چشمه آب ره سپردی

نی هرگزشان ز هم ملالی / نی دیده ز هجر گوشمالی

از دامنشان به گاه و بیگاه / آفات زمانه دست کوتاه

زین پیش به یک دو روز بازی / در شیوه صید حیله سازی

ره یافت به آشیان ایشان / شد تفرقه گر میان ایشان

هر یک به گریز پر گشادند / مهجور ز یکدگر فتادند

این باز آمد به خانه خویش / وان ماند ز آشیانه خویش

معلوم نشد که حال او چیست / در چنگل باز مرد یا زیست

درد دل این ز دوری اوست / وز تفرقه ضروری اوست

مجنون چو شنید این فسانه / از خواجه آن سرا و خانه

بانگی بزد از درون پر تاب / کز زلزله ده درآمد از خواب

بگریست که درد من جز این نیست / زین درد کسی چو من حزین نیست

وانگه سوی نخل رفت و بنشست / بگشاد زبان به آن زبان بست

کای مرجان ساق لعل منقار / لعل تو گهر ز خاک بردار

فندق سر و فستقی پر و بال / همخرقه آسمان مه و سال

یاقوتی چشم عنبرین طوق / سر بر کرده ز چنبر شوق

ناقوسی دیر آشنایی / مزماری بزم بینوایی

چوبک زن کاخ این عماری / کافراخته شد ز چوب کاری

آگاهی بخش شب سیاهان / از غفلت خواب صبحگاهان

یارب که به سابق عنایت / وز لاحق فضل بی نهایت

گم کرده خویش را بیابی / وان دولت پیش را بیابی

ماند دامان این کرامت / موصول به دامن قیامت

من هم با تو درین بلایم / وافتاده ز یار خود جدایم

عمری من و یار خویش با هم / فارغ ز مخالفان عالم

همراز حریم قرب بودیم / در مهد وفا به هم غنودیم

نی در ره ما ز هجر خاری / نه بر رخ ما ز غم غباری

هم بسته زبان پندگویان / هم خسته درون عیبجویان

بودیم به هم دو مغز و یک پوست / پوشیده ز چشم دشمن و دوست

ایام ز سنگ بی وفایی / افکند میان ما جدایی

اکنون از هم نشسته فردیم / بی یکدیگر زبون دردیم

هیهات چه گفتم این دروغ است / خورشید دروغ بی فروغ است

من بر دل ازو چو لاله داغی / زان داغ منش چو گل فراخی

او فارغ و من عظیم مشتاق / او جفت کسان و من ز وی طاق

آن را که به عشقش آشناییست / این غم بتر از غم جداییست

پر قصه درد عالم از من / واو همدم دیگری کم از من

معشوقه به زیر خاره و خار / بهتر که بود به دست اغیار

میوه به زمین فتاده در باغ / زان به که به غارتش برد زاغ

این گفت و ز دیده سیل خون ریخت / خوناب دل از درون برون ریخت

وز خواجه میزبان جدا شد / معلوم نشد که تا کجا شد