جامی › رفتن مجنون به حوالی دیار لیلی و ملاقات و مقالات وی| ” میراث‌دار ادب پارسی “

بخش ۴۶ - رفتن مجنون به حوالی دیار لیلی و ملاقات و مقالات وی با سگی که در کوی وی دیده بود

گوهر کش سلک این حکایت / در قصه چنین کند روایت

کان داده درین محیط مواج / سرمایه عقل و دین به تاراج

آن کشتی عافیت شکسته / بر تخت شکسته ای نشسته

چون مژده مرگ دشمن خویش / بشنید ز یار مصلحت کیش

دانست که خاست مانع از راه / شد راه به کوی وصل کوتاه

مه در مهد است و پاسبانی نی / گل نوعهد و غم خزانی نی

از قوت شوق کوی جانان / شد ناقه بادپای رانان

چون قوت شوق بارگی وار / بردش به دیار آن وفادار

حیران می گشت وز چپ و راست / از دوست نشانه ای همی خواست

ناگاه ز دور دید یک سگ / افتاده ز پای و مانده از تگ

هم بازوی او ز کار رفته / هم پنجه اش از شکار رفته

داء/الثعلب ببرده مویش / وز زخم ددان فگار مویش

از لاغریش ز پوست هر سو / پیدا شده استخوان پهلو

بود انبانی و استخوان پر / یا خود قربانی از کمان پر

دمش که ز مو نداشت تاری / حلقه زده می نمود ماری

خالیش دهان لقمه فرسای / از دندان های استخوان خای

چون گر سنگیش قصد جان کرد / گویی دندان چو استخوان خورد

پهلوش ز سختی زمین ریش / در ناله ز دست پهلوی خویش

هر ریش به پوستش دهانی / در وی ز وفاکشان زبانی

همچون دندان ازان دهان ها / بنموده سفید استخوان ها

نی نی شده پوستش بر اندام / صد چشمه زیاده بود چون دام

زان دام به جای صید نخجیر / گشته پی قوت خود مگس گیر

روبه با وی به سرفرازی / هر دم گفتی به طنز و بازی

کای شیر پلنگ گیر برخیز / با روبه خسته دل درآویز

تا کی عریان به هر زمینی / خسبی به کف آر پوستینی

مجنون چو بدید روی آن سگ / چون اشک دوید سوی آن سگ

چون سایه به زیر پایش افتاد / صد بوسه به خاک پای او داد

رفتش ته پا به دیده تر / گسترده ز ریگ نرم بستر

بالین سر زانوی خودش ساخت / بر سر سایه ز مهرش انداخت

شستن به دو چشم تر جراحت / خارید تنش به دست راحت

گرد از سر و روی او بیفشاند / وز پهلو و پشت او مگس راند

چون دست ز شغل کار سازی / بگشاد زبان به دلنوازی

کای طوق وفا قلاده تو / شیران جهان فتاده تو

هستی به وفا ز آدمی بیش / وز جمله به راه محرمی پیش

یک لقمه ز دست هر که خوردی / صد سنگ خوری و برنگردی

کار تو شبانه پاسبانی / وآیین تو روزها شبانی

دزد از تو ز کار خویشتن سیر / گرگ از تو اسیر پنجه شیر

بانگت دل شبروان شکسته / دست عسسان به چوب بسته

در معرکه گاه راستکاران / یک موی تو وز عسس هزاران

چون در ره پردلی زنی تگ / با شیری تو عسس کم از سگ

بس گمشده در شبان تاری / کز بانگ خودت به منزل آری

آن را که به شب ز ره برون است / بانگ تو نوای ارغنون است

ور زانکه ز کوی دوست آید / از رشته جان گره گشاید

روزی که بود شکار کارت / سلطان جهان بود شکارت

در بازوی وی بود کمندت / در پنجه وی گشاد و بندت

دلقت ز حریر و خز ملمع / طوقت ز زر و گهر مرصع

از همتگی تو گر بماند / در پیروی تو رخش راند

کار تو به خود کند حواله / وز خوان خودت دهد نواله

چون سر دهدت به صید نخجیر / ناید به دویدن از تو تقصیر

از بس که سبکروی کنی ساز / ماند ز تو سایه در قفا باز

گر مرغ شود شکار یا باد / مشکل ز دم تو گردد آزاد

بس روبه جلد کار دیده / کش زخم تو پوستین دریده

وان را پی دوختن همان روز / داده به دکان پوستین دوز

ناگشته پلنگ رنجه تو / ترسید ز زور پنجه تو

با آن درع و سلاح داری / بر قله کوه شد حصاری

شیر از تو شنید مکر و دستان / از بیم خزید در نیستان

با آن همه انبوهی نیزه / پیچید ز تو سر ستیزه

با زور تو ک آفت گوزن است / آهوی حقیر را چه وزن است

هر گور که زخم خورده از تو / جان با تگ پا نبرده از تو

خرگوش تو را به خواب دیده / از ترس تو خواب ازو رمیده

اینست حکایت جوانیت / تاریخ صفای زندگانیت

واکنون که فلک ز پا فکندت / شد زور ز پای زورمندت

کردند رها تو را به خواری / ناکرده کسیت حقگزاری

تا مرگ نگرددم هم آغوش / حاشا که تو را کنم فراموش

بودی سگ آستان لیلی / شبها شده پاسبان لیلی

هر چند کزان شرف فتادی / وان مرتبه را ز دست دادی

هستم سگ تو من فتاده / از حلقه دم کنم قلاده

دست آر ز دوستی سوی من / کن طوق سعادتم به گردن

بگذار به حرمت وفایت / تا روی نهم به خاک پایت

کین پای به کوی او رسیده ست / گاهی ز قفای او دویده ست

نگرفته شبی ز پاسش آرام / برگردش خیمه اش زده گام

چشمت بوسم که گاه گاهی / کرده ست به روی او نگاهی

یا باد به میل خار و خاشاک / شد سرمه کشش ز راه آن پاک

بندم به دم تو ز اشک گوهر / کان حلقه زده بسی بر آن در

داغی که ازو بود به رانت / وز سر وفا دهد نشانت

خواهم دل خود نهم بر آن داغ / تا داغ دلم شود ازان باغ

هستی القصه پای تا فرق / در نور جمال یار من غرق

خواهم که ز خود تهی کنم جای / تا بو که به جای من نهی پای

من باز رهم ز دلخراشی / درمان خراش من تو باشی

خاکم به ره تو ای وفادار / زنهار و هزار بار زنهار

روزی که رسی به خاک آن کوی / باز آیدت آب رفته بر جوی

افتد به حریم او گذارت / بخشند بر آن ستانه بارت

هر جا که نشان پاش بینی / خاک ره فرق ساش بینی

بوسی ز لبم نشان آن پای / وز فرق سرم شوی زمین سای

گاهی که طفیل میهمانی / یادی کندت به استخوانی

زان طعمه شوی چو بهره اندیش / یاد آری ازین طفیلی خویش

شبها که بر آستانه او / گردی پی پاس خانه او

بی خوابی من به خاک و خواری / دور از در او به خاطر آری

چون دامن خیمه اش بهاران / از ابر شود سرشکباران

آبی آری به روی کارم / از قصه چشم اشکبارم

بر گردن میخ ها طنابش / چو حلقه شود به پیچ و تابش

بر گردن مانده زیر باری / منت نه ازان به طوقداری

یک شب که به چشم نایدش خواب / آید بیرون به گشت مهتاب

ساز از پی خواب او بهانه / گوی از من بی دل این فسانه

کای شیر شکار آهوی شنگ / تیغ تو به خون پردلان رنگ

تا چند من غریب شیدا / گردم ز تو گرد کوه و صحرا

عمری ز در تو دور بودم / دمساز گوزن و گور بودم

امروز که آمدم به نزدیک / چشمم ز غبار هجر تاریک

ترسم که اگر قدم نهم پیش / اندوه تو بر دلم شود بیش

یک مانع اگر ز راه برخاست / صد مانع دیگرم مهیاست

گر گرد جوانه شیر شبگیر / در حیله گریست روبه پیر

بر شیر شکسته پای در سنگ / صد زخم رسد ز روبه لنگ

گر دل دهیم کنم دلیری / در بیشه این دیار شیری

سر پای کنم به راه وصلت / آیم به شکارگاه وصلت

در بیشه تو مقام گیرم / وز وصل تو صید کام گیرم

ور نی باشم چنانکه زین بیش / بودم به خیال مردن خویش

میرم به مراد بخت ناساز / تو از من و من ز خود رهم باز