سلمان ساوجی › غزل| ” میراث‌دار ادب پارسی “

گفتم خیال وصلت گفتا به خواب بینی / گفتم مثال رویت گفتا در آب بینی

گفتم به خواب دیدن زلفت چگونه باشد؟ / گفتا که خویشتن را در پیچ و تاب بینی

گفتم که روی و مویت بنمای تا ببینم / گفتا که در دل شب چون آفتاب بینی

خروشش چون پرستاران شنیدند / یکایک سر به سر پیشش دویدند

که شاها چیست حالت ناله از چیست؟ / جهان محکوم تست این نالش از کیست؟

چه کم داری که هیچت کم مبادا / چه غم داری که هیچت غم مبادا

به دل گفت این همی باید نهفتن / خیالست این نشاید باز گفتن

من این حال دل خود با که گویم / دوای درد پنهان از که جویم

چه گویم من که سودای که دارم / خیال سرو بالای که دارم

دهانی را کزو قطعا نشان نیست، / میانی را که هیچش در میان نیست،

ندیده من بدو چون دل نهادم؟ / چرا دل را به هیچ از دست دادم؟

پدر گر صورت حالم بداند / مرا بی هیچ شک دیوانه خواند

همان بهتر که راز دل بپوشم / شکیبائی کنم، در صبر کوشم

سرشک خود چو آب جو خرابم / یقین دانم که خواهد بردن آبم

همی گفتند و او خاموش می‌بود / به پاسخ قفل درج لعل نگشود

یکی می‌گفت: این سودای یارست / دگر می‌گفت این رنج خمارست

ز نو بزم صبوحی ساز دادند / حریفان را به بزم آواز دادند

نوای ارغنونی بر کشیدند / شراب ارغوانی در کشیدند

صبا برخاست گرد باغ گردید / ز گلرویان بستان هر که را دید

یکایک را درین مجلس دلالت / همی کرد از پی رفع ملالت

نخست آمد گل صد برگ در پیش / زر آورد و می گوینده با خویش

زر افشان کرد و از می مجلس آراست / به صد رو از شهنشه عذرها خواست

به زیر لب دعایش گفت صد راه / رخ اندر پاش می‌مالید کای شاه

ز دلتنگی دمی خود را برون آر / به می خوردن نشاطی در درون آر

من از غم داشتم در دل بسی خون / ز دل کردم به جام باده بیرون

شما را زندگانی جاودان باد / که ما خواهیم رفتن زود بر باد

در آمد بلبل صاحب فصاحت / که بادا خسروا فرخ صباحت

دمی با دوستان خوش باش و خندان / که دنیا را بقایی نیست چندان

تو این صورت که بینی بسته بر هم / چو گل از هم فرو ریزد به یک دم

درآمد لاله ناگه با پیاله / تو گفتی از زمین بر رست لاله

که شاها لاله دردی کش آورد / مئینی و آنگه نه ز آن می کان توان خورد

از آن می ساقیان را گرچه ننگست / که نیمی صاف و نیمی تیره رنگست

نشاید ریخت می گر درد باشد / که دردی نیز هم در خورد باشد

فرود آورد سر غمگین بنفشه / که کمتر کس شها مسکین بنفشه

چو گل بهر نثار ار زر ندارم / همینم بس که درد سر ندارم

در آمد نرگس سرمست مخمور / که باد از حضرتت چشم بدان دور

من مخمور دارم یک دو ساغر / فدایت کردم اینک دیده بر سر

درآمد سرو دست افشان و آزاد / که شاها جاودان سر سبزیت باد

چرا بهر جهان دل رنجه داری / دلی نازک همچون غنچه داری؟

بیا از کار من گیر اعتباری / که آزادم ز هر کاری و باری

نیاید هیچ کس اندر بر من / نمی‌بیند برهنه کس تن من

تهی دست و مقل‌الحال باشم / ولیکن مستقیم احوال باشم

درخت میوه را بین کان همه بار / کشد از بهر روزی آخر کار

برش غیری خورد بادش برد برگ / بماند در میان عریان و بی برگ

زبان کرد از ثنای شاه سوسن / به فصلی خوش چو فصل گل مزین

که من آزاد کرد پادشاهم / چو سنبل از غلامان سپاهم

به آزادیت شاها صد زبانم / غلام همت آزادگانم

چو گل می‌بینمت امشب پریشان / ز ما چون غنچه در هم چیده دامان

هوس گر تخت و تاج و شهرداری / چو گل هم تا جور هم شهریاری

به هر کنجی گرت صد گونه گنج است / به هر گنجی از آن صد گونه رنج است

چه برد از گنج افریدون و هوشنج؟ / که دایم باد ویران خانه گنج

بسی سوسن ملک را داشت رنجه / زبانش در دهن بگرفت غنچه

تو ای سوسن ز سر تا پا زبانی / حدیث کار و بار دل چه دانی؟

تو از نو رستگانی آب و گل را / من از پیوستگانم جان و دل را

نه من صاحب دلم کار دل است این / تو دم درکش که نه کار گل است این

ملک می‌کرد چون گل پیرهن چاک / سخن در زیر لب می‌گفت حاشاک

گهی با سرو رعنا رقص می‌کرد / گهی بر یاد نرگس باده می‌خورد

که این چون چشم مست یار او بود / که آن چون قامت دلدار او بود

چو از چوگان زلف او شدی مست / به جعد سنبل چین در زدی دست

چو با اندیشه لعلش فتادی / لب نوشین ساغر بوسه دادی

چو گشتی باغ و گلشن بر دلش تنگ / شدی در دامن صحرا زدی چنگ

دمی چون شمع پیش باد می‌مرد / که باد از کوی او بویی همی برد

کنیزی داشت شکر نام جمشید / که بود از صوت او در پرده ناهید

لب شکر چو گشتی هم لب عود / بر آوردی به سوز از حاضران دود

چو نی بستی کمر در مجلس شاه / به شیرینی زدی بر نیشکر راه

در آن مجلس نوائی آنچنان ساخت / که بلبل نعره زد گل خرقه انداخت

ملک زاده سرشک از دیده می‌راند / روان چون آب بیتی چند می‌خواند

نوائی کرد شیرین شکر آغاز / ز قول شاه می‌داد این غزل ساز