ملک‌الشعرای بهار › رستم نامه| ” میراث‌دار ادب پارسی “

شنیده‌ام که یلی بود پهلوان رستم / کشیده سر ز مهابت بر آسمان رستم

ستبر بازو و لاغر میان و سینه فراخ / دو شاخ ریش فرو هشته تا میان رستم

نیاش سام و پدر زال و مام رودابه / ز تخم گرشاسب مانده در جهان رستم

به کودکی سرپیل سپیدکفته به گرز / سپس به دیو سپید آخته سنان رستم

بریده کله اکوان دیو و هشته به ترک / به جای مغفر پولاد زرنشان رستم

دریده چرم ز ببر بیان وکرده به‌بر / به جای جوشن و خفتان پرنیان رستم

چو بود یافته ز اخلاط معتدل ترکیب / بماندی ار نشدی کشته رایگان رستم

شنیدم آنکه به چاه شغاد در کابل / نمرد و بیرون آمد ازآن میان رستم

ز شرم کشتن اسفندیار و شنعت آن / نهاد سر به بیابان هندوان رستم

پی معالجت زخم و دوری از ایران / به جنگلی شد و بود اندر آن مکان رستم

گزید کیش زراتشت و توبه کرد و نشست / به پیش آتش و گردید زند خوان رستم

چو یافت آگهی از پهلوی که در ایران / گزیده مسند دارا و اردوان رستم

نفوذ ترک‌ و عرب کم‌شده است‌ و مردم پارس / نهاده نام خود این کیقباد و آن رستم

کشید رخت به زابل‌زمین ز خطهٔ هند / به کوه‌ خواجه درون شد چو کهبدان رستم

به‌شهر طاق‌ سپس قلعه‌ای و ارگی ساخت / که دورتر بود از راه کاروان رستم

خرید مزرعه‌ای در جوار طاق و نشست / درون مزرعه خرسند و کامران رستم

به یاد آتش کرکوی‌، آتشی افروخت / نهاد نامش کرکوی رستمان رستم

نهفته داشت زر و سیم و گوهر و کالا / از آن زمانه کجا بوده مرزبان رستم

گشادگنج و نشست ازپی عبادت حق / ز مهر ایران سرشار و شادمان رستم

خطا نکرده به تدبیر ملک دست از پای / گذشته از سر دیهیم زرنشان رستم

نکرده خودسری و ساخته به لقمهٔ نان / ز جمع حاصل املاک سیستان رستم

گذشته از سر دعوی سند و بست و فراه / نهفته روی ز مخلوق بدنشان رستم

ز ناگه آمد بهر ممیزی سوی طاق / یکی جوان و ببردش به میهمان رستم

یکی جوانک ازین لاله زاریان که بود / به‌ زر حریص‌ چو بر جنگ هفتخوان رستم

به پای چکمه و پیراهنی و پالتوی / بدان غرور که گفتی بود جوان رستم

به طرز مردم ری گرم شد به نطق و بیان / که درنیافت یکی گفته زان میان رستم

ز جیب قوطی سیگار چون برون آورد / شگفت ماند از آن مخزن دخان رستم

چو زد به آتش سیگار را و برد به‌لب / ز حیرت آورد انگشت بر دهان رستم

پذیره گشت ورا در سرای بیرونی / نهاد در بر او خوان پرزنان رستم

چو خواست منقلی از بهر فور، کرد بدل / یکی ز مغبچگان مرد را گمان رستم

شکفته گشت‌ و یکی مجمرش نهاد به‌ پیش / سرود خواند به آیین مسمغان رستم

جوان کشید چو از جامدان برون وافور / به یادش آمد ازگرزهٔ گران رستم

خیال کرد که فور از نژادهٔ کرز است / ازین خیال دلش گشت شادمان رستم

ولی چو فور به تدخین نهاد بر آتش / بجست ناگه از جا سپندسان رستم

بگفت هی پسرآتش کسی به کرز نکوفت / مکن وگرنه شود دشمنت به جان رستم

سپس چوبستی بربست و دود بیرون داد / ز دودو حیرت شد گیج در زمان رستم

گرفت بینی و سرفید و بهر قی کردن / به باغ تاخت ز مشکوی پر دخان رستم

به چاکرانش چنین کفت‌: گر ز من پرسید / بدو بگویید افتاده ناتوان رستم

جوان از آن روش پهلوان کمی واخورد / که درگذاشت ره و رسم میزبان رستم

هزارها متلک بار پیرمرد نمود / که بازگشت به‌ناچار سوی خوان رستم

به‌شرم گفت‌: الا ثسپوهر خوشمت هی / پذت ‌هزینه گرت گنج و مهن و مان رستم

هنوز چیزی‌ناخورده‌ خواست جام شراب / جوان و گشت ازین کرده بدگمان رستم

خیال کردکه مهمان غذا برون خوردست / وزین خیال برآشفت بیکران رستم

معاشران عجم می پس از غذا نوشند / چو پیش ‌خورد جوان طیره گشت ‌از آن رستم

جوان‌ چو خورد می کهنه شد بخوان و بکرد / دعای زمزمه آغاز، پیش خوان رستم

ولیک مهمان خامش نماند و صحبت کرد / میان زمزم و زد مهر بر دهان رستم

چو خوان گذارده شد و آب دست آوردند / نهاد بزم به آیین خسروان رستم

نبید و نقل و بخور و ترنج و سیب و انار / به خوانچه‌ای بنهادند و شد چران رستم

چو گرم گشت سرش گفت هان فراز آرید / یکی مغنی با زخمهٔ روان‌، رستم

ز در درآمد و کرنش نمود زابلئی / چگور برکف و گفتش بزن بخوان رستم

نواخت زخمهٔ سگزی به پهلوی ابیات / شد از نشاط ‌سرشگش به ‌رخ ‌چکان رستم

سه جام خورد و نکرد اعتنا به مرد جوان / از آنکه بد ز اداهاش سرگران رستم

جوان برفت و بیامد به کف یکی ویولن / نمود کوک و نکرد اعتنا بدان رستم

ولی چو کرد به سیم آرشی کمان را جفت / چو تیر راست شد از فرط امتنان رستم

چو رند بود جوان‌، ساخت پردهٔ بیداد / ز فرط شادی مستانه شد چمان رستم

بخواند قصهٔ اسفندیار رویین‌تن / که درنبرد بکشتش به رایگان رستم

گریست رستم و شد داغ خاطرش تازه / بگفت کاش نبودی در این جهان رستم

من آن گنه بنکردم که کرد آن گشتاسب / وگرنه بود به جان بندهٔ بغان رستم

گسیل کرد به کاری گزافه پور جوان / بشد جوان و شد از مرگ او نوان رستم

زکردهٔ دگران کو، که کارنامهٔ خویش / بسا شنوده ز دوران باستان رستم

جوان درست نفهمیدکاو چه گفت ولی / به‌طبع‌شد سر تصنیف‌و رست‌از آن‌رستم

چوگشت صبح فرستاد چند سکهٔ زر / به رسم هدیه به نزدیک میهمان رستم

نهاد خنجر زربن نیام دسته نشان / به روی هدیه به عنوان ارمغان رستم

جوان چو آنهمه زربنه دید، کرد طمع / که دور سازد ازآن کاخ وگنج وکان رستم

پس از دو هفته به رستم بداد دست وداع / فشرد دست وی و ساختش روان رستم

جوان‌ چو شد به ‌خراسان گزارشی‌ برداشت / که‌هست‌سرکش‌و خودکام‌و بدزبان رستم

به فکر تجزیهٔ سیستان فتاده‌، از آن / تفنگ و توپ کند جمع در نهان رستم

من اهل قلعهٔ او را نهان فریفته‌ام / که وقت جنگ بگیرند ناگهان رستم

اگر به بنده ز لشکر دهند گردانی / شود دلیری و گردش بی نشان رستم

سپهبدان خراسان فسون او خوردند / که شد ز همت او نیتش عیان رستم

جوان کشید سوی مرز سیستان جیشی / به قصد طاق که بود اندر آن مکان رستم

سبه پراند په‌صحرای رپک وثاخث به دز / که جفت سازد با اندوه و غمان رستم

سپه رسید بر طاق و دیده‌بان از ارگ / بدید و گشت خبردار در زمان رستم

گمان نمود ز توران سپاهی آمده است / که بود از ایران پیوسته در امان رستم

بگفت ببر بیان آورند و تیر وکمان / کشید موزه و آویخت تیردان رستم

بدید ببر بیان کرم خورده و ضایع / هم اوفتاده خم از پشت درکمان رستم

فکند چاچی و خفتان وگرز را برداشت / نهاد زین زبر رخش ناتوان رستم

ز قلعه تاخت برون با سه چار نوکر پیر / براند جانب گردان سبک‌عنان رستم

فکند حمله و زد نعره‌ای بلند و به گرز / بکوفت از دو سه سرباز، استخوان رستم

بر اوگلوله ببارید از دو سو چو تگرگ / فتاد رخش و بغم گشت توامان رستم

پیاده ماند و نگه کرد و دید سلطان را / شتافت جانب سلطان دوان دوان رستم

ز هیبتش‌دو سه گز پس‌نشست مرد جوان / ز بیم کش برساند مگر زیان رستم

به شک فتاد تهمتن که خود مگر بزه کرد / از انکه رفت به پیکار دوستان رستم

ز یک‌طرف‌رهیانش به جنگ کشته شدند / اپن دو فکر شد از دیده خونفشان رستم

جوان چو دید که رستم گریست گشت دلیر / بگفت زنده بگیرید هان و هان رستم

بریختند به گردش پیادگان سپاه / چو خیل مورکه گیرند در میان رستم

نخواست‌تاکشد آن‌قوم را به مشت و لگد / فکند با لم کشتی یگان دوگان رستم

دوان‌دوان‌به‌سوی‌قلعه‌شد ز عرصهٔ جنگ / ز خشم‌، دل شده در سینه‌اش طپان رستم

جوان‌چو دیدکه‌رستم‌بجست‌، گفت دهید / بگشت ناگه صد تیر را نشان رستم

بجست در بن‌چاهی که‌داشت ره به‌حصار / ز راه نقب سوی قلعه شد دوان رستم

کشیدتخته پل ودرببست وشد محصور / حصار داد به آیین جنگیان رستم

هجوم بردند از هر طرف به قلعه وگشت / طپان ز بیم اسارت نه بیم جان رستم

به یادش آمد ناگه ز وعدهٔ سیمرغ / طلب نمود مر او را از آشیان رستم

تریز جبه به خنجر درید و آخت برون / پری که داشت نهان در میان جان رستم

فسون بخواند وبزد سنگی از برآهن / بجست برقی و شد سخت شادمان رستم

پس از دو ساعت اندر افق سیاهی دید / که می‌درآمد از اقصای زاهدان رستم

نگاه کرد به بالا و دید پران است / سطبر مرغی رویینه استخوان رستم

فرو نشست خروشان درون میدانی / که اسپریس نوین کرد نام آن رستم

زپشت مرغ فرو جست لاغر اندامی / که دیده بودش در هند یک زمان رستم

به هندوی سخنی چندگفت ورستم را / سوارکرد و شد از دیده‌ها نهان رستم

محاصران در دز بستدند و نعره زدند / وزین طرف به‌سوی هند شد پران رستم

ببرد همره خودگنج و مال و پیمان کرد / کزین سپس نکند رای امتحان رستم

وگر دوباره بیفتد به یاد ملک کیان / کمست در بر مردان‌، ز ماکیان رستم‌!

دروغ و حقه وافور و جعبهٔ سیگار / چسان نهد به بر فره کیان رستم‌؟

زبان پارسی باستان چگونه نهد / بر تلفظ طهران و اصفهان رستم‌؟

فراخنای لب هیرمند وگود زره / کجا نهد ببرکند و سولقان رستم‌؟

چه جای مقبرهٔ مجلسی و مسجد شیخ‌؟ / که نیست درهوس طوس وطابران رستم

به‌لون‌ظاهرشان کی‌خورد فریب چو یافت / خبر ز باطن این قوم بد نهان رستم

خیانتی که به دارا نموده‌اند این قوم / به یاد دارد از عهد باستان رستم

همش به یاد بود آنچه رفت ازین مردم / به تاج وتخت شهنشاه اردوان رستم

کجا ز یاد برد آنچه زین جفاکاران / برفت بر سر پرویز‌ و خاندان رستم

همی بگرید از آن غدر ماهوی سوری / به یزدگرد، به صحرای خاوران رستم

ز بیم جست و به سوی قفا ندید، چو دید / که گرگ برگله گشته است پاسبان رستم

براستان که برون زاستانه‌اند، گریست / چو دیدکج‌منشان را بر آستان رستم