نام کامل: حکیم سعدالدین (یا نظام‌الدین) ابواسحاق نزاری قهستانی
تخلص: نزاری
زادروز: حدود سال ۶۴۵ هجری قمری
زادگاه: روستای فوداج، نزدیکی بیرجند (منطقه قهستان)
آرامگاه: بیرجند، خراسان جنوبی
قرن و دوره تاریخی: اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری (هم‌زمان با دوران ایلخانان مغول و سال‌های پرآشوب پس از حمله مغول به ایران)
حکیم نزاری در حدود سال ۶۴۵ هجری قمری در روستای فوداج از توابع بیرجند در منطقه قهستان دیده به جهان گشود . او در خانواده‌ای اهل فضل و دانش پرورش یافت و از همان دوران کودکی، تحت تعلیمات پدر و اساتید زمان، به فراگیری علوم دینی، ادبیات فارسی و عربی و حکمت پرداخت. طبع روان و ذهن تیز او باعث شد تا در سنین جوانی در محافل ادبی قهستان شناخته شود و تخلص «نزاری» را برای خود برگزیند.
دوران جوانی و سیاحت
نزاری برای کسب دانش و تجربه، از زادگاه خود سفرهایی به شهرهای مختلف خراسان و فراتر از آن داشت. او در دورانی پرآشوب پس از حمله مغول زندگی می‌کرد، اما همین سفرها باعث شد تا با بزرگان ادب و عرفان زمان خود دیدار کند. روایت‌های تاریخی حاکی از آن است که سعدی شیرازی نیز برای دیدار با او به بیرجند سفر کرده و با یکدیگر مراوده و تبادل نظر داشته‌اند . این تعاملات فرهنگی، جایگاه نزاری را به عنوان یک حکیم فرزانه و شاعر مورد احترام در میان هم‌عصرانش تثبیت کرد.
حکیم نزاری در سرودن «قطعه» و «رباعی» چنان مهارتی داشت که زبان فارسی در دستان او به ابزاری کوبنده، طنزآمیز و پندآموز تبدیل می‌شد. آنچه نزاری را از دیگر شاعران هم‌عصرش متمایز می‌کند، نگاه تیزبین، انتقادی و اجتماعی اوست. او در اشعارش، به‌ویژه در قطعات و رباعیات، با زبانی گزنده و کنایه‌آمیز به نقد ریاکاری، فساد حاکمان، نابسامانی‌های اجتماعی و رنج‌های مردم در دوران پس از حمله مغول می‌پرداخت.
او برخلاف بسیاری از شاعران درباری که به مدح پادشاهان می‌پرداختند، صدای رسای مردم رنج‌دیده بود و با طنزی تلخ، ناهنجاری‌های روزگار را به تصویر می‌کشید. با این حال، اشعار او تنها به انتقاد محدود نمی‌شود، بلکه سرشار از حکمت، پند اخلاقی و امید به بهبود اوضاع انسانی است.
پیری، درگذشت و میراث
حکیم نزاری عمری طولانی و پرفراز و نشیب را در راه کسب دانش، سرودن شعر و تأمل در احوال روزگار پشت سر گذاشت. او سرانجام در سنین کهولت، در حدود سال ۷۲۱ هجری قمری در زادگاهش بیرجند دیده از جهان فروبست . آرامگاه او امروزه در شهر بیرجند قرار دارد و زیارتگاه دوستداران ادب و حکمت است .
«سخن» آن‌گاه زاده شد که دلتنگیِ زبانِ مادری، ما را به جستجو وا داشت؛ جستجوی گنجینه‌ای از واژگانی که قرن‌هاست در دیوان‌ها و مثنوی‌ها و غزل‌ها، چون مرواریدی در صدفِ دلِ شاعران نشسته است.
این پایگاه، نه صرفاً یک کتابخانه‌ی دیجیتال، بلکه شبستانی‌ست برای آن‌که در هیاهوی این روزگار، گوشه‌ای بیابیم و دمی با مولانا هم‌نوا شویم، با حافظ هم‌راز گردیم، و در بزمِ خیام و سعدی و فردوسی، جامِ سخن برکشیم.
باورمان آن است که هر بیت از اشعار پارسی، تکه‌ای از هویت ماست؛ تار و پودی از فرهنگ، تاریخ و روحِ این سرزمین که نباید در غبارِ فراموشی گم شود. از این‌رو، با عشقی بی‌پایان و دستی لرزان از احترام، گرد هم آمده‌ایم تا این میراثِ گران‌بها را، به زیباترین شکلی که در توانمان بود، به دستِ شما برسانیم.
«سخن، شبستانی برای هم‌نشینی با خسروان سخن پارسی»
📜 این پایگاه به همت انتشارات نسیم کوثر و شرکت توسعه فناوری کلمه رایان، با هدف پاسداری از هنرِ ادبیاتِ پارسی راه‌اندازی گردیده است.
ایمیل: Jafarinia98[at]gmail[dot]com
BarnameNevys.ir
KalamehCo.ir
NasimKowsar.ir