نام کامل: ابوالحسن علی بن عثمان الجلابی الهجویری الغزنوی (مشهور به خواجه عبدالله انصاری هجویری یا simply هجویری)
تخلص: هجویری (بیشتر با نام «کشف‌المحجوب» و لقب «پیر غزنی» شناخته می‌شود)
زادروز: حدود سال ۳۹۰ تا ۴۰۰ هجری قمری
زادگاه: غزنین (نزدیک ری، ایران)
آرامگاه: لاهور، پاکستان (در محله داتا گنج بخش)
قرن و دوره تاریخی: قرن پنجم هجری (هم‌زمان با اوج قدرت غزنویان و گسترش تصوف در خراسان و هند)
علی بن عثمان در حدود اواخر قرن چهارم هجری در شهر غزنین (از توابع ری) دیده به جهان گشود. او در خانواده‌ای اهل فضل و تقوا پرورش یافت و نسب خود را به امام جعفر صادق (ع) می‌رساند. هجویری از همان دوران کودکی و نوجوانی، شوقی سرشار به فراگیری علوم دینی، حدیث، فقه و معارف عرفانی از خود نشان داد. او تحت تعلیم اساتید بزرگ زمان، مقدمات سلوک و دانش را آموخت و به سرعت به عنوان جوانی زاهد و عارف در منطقه شناخته شد.
دوران جوانی و سیاحت در سرزمین‌های اسلامی
هجویری برای تکمیل سلوک عرفانی خود و دیدار با مشایخ بزرگ طریقت، سفرهای طولانی را آغاز کرد. او به حجاز (مکه و مدینه) سفر کرد و سپس راهی خراسان شد. در نیشابور و سایر شهرهای خراسان، با بزرگان تصوف مانند ابوالقاسم گُرگانی و ابوعلی خرقانی دیدار کرد و از محضر آن‌ها فیض برد. سرانجام به غزنی، پایتخت غزنویان، رفت و در آنجا مورد احترام خاص «ابوسعید ابوالخیر» (عارف بزرگ میهنه) قرار گرفت و رابطه‌ای عمیق مریدی و مرادی با او برقرار ساخت. پس از مدتی، به دستور استاد یا برای تبلیغ اسلام و عرفان، راهی لاهور در شبه‌قاره هند شد و در آنجا ساکن گردید.
هجویری در نگارش نثر عرفانی چنان مهارتی داشت که زبان فارسی را به ابزاری شفاف، دقیق و آموزشی برای بیان مفاهیم پیچیده‌ی تصوف تبدیل کرد. شاهکار او، کتاب «کشف‌المحجوب»، نخستین رساله‌ی جامع و مدونی است که به زبان فارسی در باب اصول، آداب، اصطلاحات و تاریخ تصوف نوشته شده است .
زبان او در این اثر، ساده، روان و به‌دور از تکلف‌های پیچیده‌ی لفظی است، اما سرشار از حکمت، استدلال‌های منطقی و نقل‌قول‌های دقیق از بزرگان طریقت است. هجویری در این کتاب، تصوف را از حالت آشفتگی و ابهام خارج کرد و آن را به عنوان یک مکتب منظم فکری و عملی معرفی نمود. علاوه بر نثر، او رباعیات و دوبیتی‌های عرفانی نیز سروده است که سرشار از مضامین عشق الهی، فنا و بقا است.
پیری، درگذشت و میراث
هجویری سال‌های پایانی عمر خود را در شهر لاهور، در اوج احترام و معنویت، به تربیت مریدان، تألیف آثار و عبادت گذراند. او سرانجام در حدود سال ۴۶۵ هجری قمری در سنین کهولت دیده از جهان فروبست. پیکر او در لاهور به خاک سپرده شد و آرامگاهش امروزه به عنوان یکی از مقدس‌ترین زیارتگاه‌های صوفیان در پاکستان و شبه‌قاره هند شناخته می‌شود و به «داتا گنج بخش» معروف است.
«سخن» آنگاه زاده شد که دلتنگیِ زبانِ مادری، ما را به جستجو وا داشت؛ جستجوی گنجینه‌ای از واژگانی که قرنهاست در دیوانها و مثنویها و غزلها، چون مرواریدی در صدفِ دلِ شاعران نشسته است.
این پایگاه، نه صرفاً یک کتابخانهی دیجیتال، بلکه شبستانیست برای آنکه در هیاهوی این روزگار، گوشهای بیابیم و دمی با مولانا همنوا شویم، با حافظ همراز گردیم، و در بزمِ خیام و سعدی و فردوسی، جامِ سخن برکشیم.
باورمان آن است که هر بیت از اشعار پارسی، تکهای از هویت ماست؛ تار و پودی از فرهنگ، تاریخ و روحِ این سرزمین که نباید در غبارِ فراموشی گم شود. از اینرو، با عشقی بیپایان و دستی لرزان از احترام، گرد هم آمدهایم تا این میراثِ گرانبها را، به زیباترین شکلی که در توانمان بود، به دستِ شما برسانیم.
«سخن، شبستانی برای همنشینی با خسروان سخن پارسی»
📜 این پایگاه به همت انتشارات نسیم کوثر و شرکت توسعه فناوری کلمه رایان، با هدف پاسداری از هنرِ ادبیاتِ پارسی راهاندازی گردیده است.
ایمیل: Jafarinia98[at]gmail[dot]com
BarnameNevys.ir
KalamehCo.ir
NasimKowsar.ir