مولوی › مجرم دانستن ایاز خود را درین شفاعت‌گری و عذر این جرم خوا| ” میراث‌دار ادب پارسی “

بخش ۱۷۸ - مجرم دانستن ایاز خود را درین شفاعت‌گری و عذر این جرم خواستن و در آن عذرگویی خود را مجرم دانستن و این شکستگی از شناخت و عظمت شاه خیزد کی انا اعلمکم بالله و اخشیکم لله و قال الله تعالی انما یخشی الله من عباده العلما

من کی آرم رحم خلم آلود را / ره نمایم حلم علم‌اندود را

صد هزاران صفع را ارزانیم / گر زبون صفعها گردانیم

من چه گویم پیشت اعلامت کنم / یا که وا یادت دهم شرط کرم

آنچ معلوم تو نبود چیست آن / وآنچ یادت نیست کو اندر جهان

ای تو پاک از جهل و علمت پاک از آن / که فراموشی کند بر وی نهان

هیچ کس را تو کسی انگاشتی / هم‌چو خورشیدش به نور افراشتی

چون کسم کردی اگر لابه کنم / مستمع شو لابه‌ام را از کرم

زانک از نقشم چو بیرون برده‌ای / آن شفاعت هم تو خود را کرده‌ای

چون ز رخت من تهی گشت این وطن / تر و خشک خانه نبود آن من

هم دعا از من روان کردی چو آب / هم نباتش بخش و دارش مستجاب

هم تو بودی اول آرندهٔ دعا / هم تو باش آخر اجابت را رجا

تا زنم من لاف کان شاه جهان / بهر بنده عفو کرد از مجرمان

درد بودم سر به سر من خودپسند / کرد شاهم داروی هر دردمند

دوزخی بودم پر از شور و شری / کرد دست فضل اویم کوثری

هر که را سوزید دوزخ در قود / من برویانم دگر بار از جسد

کار کوثر چیست که هر سوخته / گردد از وی نابت و اندوخته

قطره قطره او منادی کرم / کانچ دوزخ سوخت من باز آورم

هست دوزخ هم‌چو سرمای خزان / هست کوثر چون بهار ای گلستان

هست دوزخ هم‌چو مرگ و خاک گور / هست کوثر بر مثال نفخ صور

ای ز دوزخ سوخته اجسامتان / سوی کوثر می‌کشد اکرامتان

چون خلقت الخلق کی یربح علی / لطف تو فرمود ای قیوم حی

لالان اربح علیهم جود تست / که شود زو جمله ناقصها درست

عفو کن زین بندگان تن‌پرست / عفو از دریای عفو اولیترست

عفو خلقان هم‌چو جو و هم‌چو سیل / هم بدان دریای خود تازند خیل

عفوها هر شب ازین دل‌پاره‌ها / چون کبوتر سوی تو آید شها

بازشان وقت سحر پران کنی / تا به شب محبوس این ابدان کنی

پر زنان بار دگر در وقت شام / می‌پرند از عشق آن ایوان و بام

تا که از تن تار وصلت بسکلند / پیش تو آیند کز تو مقبلند

پر زنان آمن ز رجع سرنگون / در هوا که انا الیه راجعون

بانگ می‌آید تعالوا زان کرم / بعد از آن رجعت نماند از حرص و غم

بس غریبیها کشیدیت از جهان / قدر من دانسته باشید ای مهان

زیر سایهٔ این درختم مست ناز / هین بیندازید پاها را دراز

پایهای پر عنا از راه دین / بر کنار و دست حوران خالدین

حوریان گشته مغمز مهربان / کز سفر باز آمدند این صوفیان

صوفیان صافیان چون نور خور / مدتی افتاده بر خاک و قذر

بی‌اثر پاک از قذر باز آمدند / هم‌چو نور خور سوی قرص بلند

این گروه مجرمان هم ای مجید / جمله سرهاشان به دیواری رسید

بر خطا و جرم خود واقف شدند / گرچه مات کعبتین شه بدند

رو به تو کردند اکنون اه‌کنان / ای که لطفت مجرمان را ره‌کنان

راه ده آلودگان را العجل / در فرات عفو و عین مغتسل

تا که غسل آرند زان جرم دراز / در صف پاکان روند اندر نماز

اندر آن صفها ز اندازه برون / غرقگان نور نحن الصافون

چون سخن در وصف این حالت رسید / هم قلم بشکست و هم کاغذ درید

بحر را پیمود هیچ اسکره‌ای / شیر را برداشت هرگز بره‌ای

گر حجابستت برون رو ز احتجاب / تا ببینی پادشاهی عجاب

گرچه بشکستند حامت قوم مست / آنک مست از تو بود عذریش هست

مستی ایشان به اقبال و به مال / نه ز بادهٔ تست ای شیرین فعال

ای شهنشه مست تخصیص توند / عفو کن از مست خود ای عفومند

لذت تخصیص تو وقت خطاب / آن کند که ناید از صد خم شراب

چونک مستم کرده‌ای حدم مزن / شرع مستان را نبیند حد زدن

چون شوم هشیار آنگاهم بزن / که نخواهم گشت خود هشیار من

هرکه از جام تو خورد ای ذوالمنن / تا ابد رست از هش و از حد زدن

خالدین فی فناء سکرهم / من تفانی فی هواکم لم یقم

فضل تو گوید دل ما را که رو / ای شده در دوغ عشق ما گرو

چون مگس در دوغ ما افتاده‌ای / تو نه‌ای مست ای مگس تو باده‌ای

کرگسان مست از تو گردند ای مگس / چونک بر بحر عسل رانی فرس

کوهها چون ذره‌ها سرمست تو / نقطه و پرگار و خط در دست تو

فتنه که لرزند ازو لرزان تست / هر گران‌قیمت گهر ارزان تست

گر خدا دادی مرا پانصد دهان / گفتمی شرح تو ای جان و جهان

یک دهان دارم من آن هم منکسر / در خجالت از تو ای دانای سر

منکسرتر خود نباشم از عدم / کز دهانش آمدستند این امم

صد هزار آثار غیبی منتظر / کز عدم بیرون جهد با لطف و بر

از تقاضای تو می‌گردد سرم / ای ببرده من به پیش آن کرم

رغبت ما از تقاضای توست / جذبهٔ حقست هر جا ره‌روست

خاک بی‌بادی به بالا بر جهد / کشتی بی‌بحر پا در ره نهد

پیش آب زندگانی کس نمرد / پیش آبت آب حیوانست درد

آب حیوان قبلهٔ جان دوستان / ز آب باشد سبز و خندان بوستان

مرگ آشامان ز عشقش زنده‌اند / دل ز جان و آب جان بر کنده‌اند

آب عشق تو چو ما را دست داد / آب حیوان شد به پیش ما کساد

ز آب حیوان هست هر جان را نوی / لیک آب آب حیوانی توی

هر دمی مرگی و حشری دادیم / تا بدیدم دست برد آن کرم

هم‌چو خفتن گشت این مردن مرا / ز اعتماد بعث کردن ای خدا

هفت دریا هر دم ار گردد سراب / گوش گیری آوریش ای آب آب

عقل لرزان از اجل وان عشق شوخ / سنگ کی ترسد ز باران چون کلوخ

از صحاف مثنوی این پنجمست / بر بروج چرخ جان چون انجمست

ره نیابد از ستاره هر حواس / جز که کشتیبان استاره‌شناس

جز نظاره نیست قسم دیگران / از سعودش غافلند و از قران

آشنایی گیر شبها تا به روز / با چنین استارهای دیوسوز

هر یکی در دفع دیو بدگمان / هست نفط‌انداز قلعهٔ آسمان

اختر ار با دیو هم‌چون عقربست / مشتری را او ولی الاقربست

قوس اگر از تیر دوزد دیو را / دلو پر آبست زرع و میو را

حوت اگرچه کشتی غی بشکند / دوست را چون ثور کشتی می‌کند

شمس اگر شب را بدرد چون اسد / لعل را زو خلعت اطلس رسد

هر وجودی کز عدم بنمود سر / بر یکی زهرست و بر دیگر شکر

دوست شو وز خوی ناخوش شو بری / تا ز خمرهٔ زهر هم شکر خوری

زان نشد فاروق را زهری گزند / که بد آن تریاق فاروقیش قند